By Protesilaos Stavrou on December 22, 2011

Ο 13ος μισθός τονώνει την αγορά; Ή μήπως ανακυκλώνουμε χρήμα χωρίς να παράγουμε περισσότερα;

Πάρε κόσμε χρήμα!!!
Πηγή εικόνας: City Press
Τις τελευταίες μέρες βλέπουμε εδώ στη Κύπρο τη συζήτηση που έχει ανοίξει σχετικά με το πότε θα καταβληθεί ο 13ος μισθός σε όσους ακόμα έχουν την τύχη να τον απολαμβάνουν. Για χάρη του άρθρου δεν πρόκειται να μπω στη λογική αν είναι δίκαιο ή δεν είναι ορισμένοι να παίρνουν ενώ άλλοι να μην έχουν έτσι προνόμια· ούτε πρόκειται να μπω στη συζήτηση ότι η τάδε ομάδα εργαζομένων είναι σε καλύτερη θέση από τη δείνα ομάδα. Αντίθετα θα θέσω κάποια ερωτήματα γύρω από αυτή καθ' εαυτή την ουσία, τη λογική του 13ου μισθού και κατά πόσο αυτός συμβάλει στην τόνωση της αγοράς, εάν τελικά είναι όντως έτσι όπως μας τα λέει και ο Υπουργός Οικονομικών Κ. Κίκης Καζαμίας. Αν και θα γράφω με βάση την Κύπρο το θέμα δεν είναι κυπριακό φαινόμενο αλλά έχει καθολική ισχύ τουλάχιστον στα Ευρωπαϊκά κράτη για τα οποία γνωρίζω περισσότερα.

Λέει λοιπόν ο κύριος Καζαμίας πως ο 13ος μισθός θα καταβληθεί στις 23 του μήνα (Δεκέμβριος) για να μπορέσει να κινηθεί η αγορά εν όψει εορτών. Όντως η καταβολή του θα τονώσει την κατανάλωση καθώς αυτοί που θα πάρουν το μισθό θα τον χρησιμοποιήσουν για να αγοράσουν δώρα, το Χριστουγεννιάτικο τραπέζι, ενδεχομένως κανένα τριήμερο σε κάποιο ορεινό θέρετρο κ.ο.κ. Το θέμα είναι ότι τα λεφτά αυτά θα καταλήξουν στην αγορά με τον ένα ή τον άλλο τρόπο και έτσι κάποιοι άνθρωποι θα μπορέσουν να πουλήσουν τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες τους ώστε και εκείνοι να αποκτήσουν ένα επιπλέον εισόδημα που και αυτοί θα το χρησιμοποιήσουν για τις όποιες ανάγκες-έξοδα έχουν αυτή τη περίοδο.

Με βάση αυτό το κύκλο του χρήματος που θα γίνει θα μπορούσε κανείς να εξάγει το ασφαλές συμπέρασμα ότι πράγματι ο 13ος μισθός είναι ωφέλιμος για την αγορά, γιατί όλοι θα πάρουν το κάτι τις τους για να περάσουν καλά (ή έστω καλύτερα) αυτές τις μέρες. Αυτό το συμπέρασμα θα ήταν λανθασμένο παρά το φαινομενικό του αυταπόδεικτο, καθώς για να μπορέσουμε να έχουμε μία πλήρη αντίληψη του θέματος θα πρέπει να θέσουμε το εξής απλό, αλλά ζωτικής σημασίας, ερώτημα: Από που έρχονται αυτά τα λεφτά του 13οθ μισθού; Έρχονται από το κράτος θα απαντήσει κάποιος ευθύς (ή από ιδιώτες, αλλά σπάνιο φαινόμενο πλέον με τη κρίση). Σωστά το "πρόσωπο" που φαίνεται να δίνει αυτά τα λεφτά είναι το κράτος. Από που τα βρίσκει όμως; Μήπως το κράτος έχει δικά του λεφτά που προέρχονται από δικές του κερδοφόρες επιχειρήσεις και επειδή έχει καλή ψυχή λέει να μοιράσει τα κέρδη; Όχι φυσικά, ούτε κερδοφόρες επιχειρήσεις έχει, ούτε μοιράζει λεφτά και δώρα. Επειδή λοιπόν δεν έχει δικά του λεφτά και επειδή δυστυχώς μάθαμε στη πορεία της ζωής μας ότι ο Άγιος Βασίλης δεν φέρνει λεφτά ή τουλάχιστον δεν χρηματοδοτεί κράτη, για να μπορέσει να καταβληθεί 13ος μισθός το κράτος πρέπει να έχει έσοδα. Και τα κράτη έχουν έσοδα από τους φόρους που επιβάλλουν.

Το δίδαγμα από τον πιο πάνω απλό συλλογισμό είναι ότι όταν λέμε το "κράτος έχει λεφτά", εννοούμε πως διαχειρίζεται τα δικά μας λεφτά και όχι κάποιο ξεχωριστό ταμείο που γεμίζει από μόνο του. "Εννοείται" θα πει κάποιος αλλά δυστυχώς τα αυτονόητα δεν είναι τόσο "αυτονόητα" όσο νομίζουμε, ίσως εξ' αιτίας της πλύσης εγκεφάλου που έχουμε υποστεί πως το κράτος με τα "λεφτά του" θα φροντίσει για εμάς.

Για να επιστρέψουμε λοιπόν στο συλλογισμό μας. Το κράτος επιβάλλει φόρους για να μπορέσει μεταξύ άλλων να καταβάλει 13ους μισθούς στους υπαλλήλους του με σκοπό αυτοί να κινηθούν και να τονωθεί η αγορά. Οι φόροι όμως αντλούνται μέσα από την αγορά, άρα ένα μέρος του πλούτου είχε ήδη αφαιρεθεί από αυτό το κύκλο της κατανάλωσης που λέγαμε πριν. Αφαιρέθηκε με σκοπό να ξαναεπιστρέψει για να "τονωθεί" η αγορά δηλαδή. Αν το δει κάποιος αντικειμενικά θα καταλάβει πως στην καλύτερη των περιπτώσεων έχουμε μία ανακύκλωση του πλούτου μόνο πάνω στην κατανάλωση που φαινομενικά μας δίνει "τόνωση" αλλά στην ουσία δεν προσφέρει περισσότερο πλούτο. Η όλη ρητορική περί "τόνωσης" της αγοράς είναι λοιπόν ένα ωραίο παραμυθάκι για τα "παιδάκια" που θέλουν να μπουν στο πνεύμα των εορτών.

Είναι πρόβλημα αυτή η ανακύκλωση του πλούτου; Ναι είναι λέω εγώ. Αυτό έγκειται στο ότι το κράτος με την επιβολή των φόρων του στερεί από τους ιδιώτες ένα πλεονάζον μέρος του πλούτου τους που θα μπορούσαν κάλλιστα να το επενδύσουν με παραγωγικό τρόπο για να βελτιώσουν τις υπηρεσίες/προϊόντα τους, ίσως για να επεκτείνουν τις δραστηριότητες τους ανοίγοντας μεταξύ άλλων θέσεις εργασίας ή ακόμα και για να έχουν περιθώριο να ρίξουν τις τιμές τους για να πουλήσουν περισσότερα. Εάν όμως το κράτος τους στερήσει αυτό το περιθώριο με σκοπό να ενισχύσει την κατανάλωση μέσω του 13ου μισθού στην ουσία οδηγούμαστε όχι σε μία διαδικασία ίσης ανακύκλησης του πλούτου, αλλά σε μία καθοδική πορεία του κύκλου του χρήματος καθώς τα λεφτά γυρίζουν αλλά τα πραγματικά αγαθά, αυτά που καταναλώνουμε μένουν σταθερά ή ίσως ακόμα και να μειώνονται είτε από πλευράς ποιότητας, είτε ποσότητας, είτε κόστους.

Γίνεται λοιπόν αντιληπτό πως τα πράγματα δεν είναι όπως φαίνονται και κυρίως πως δεν πρέπει ποτέ να κοιτάμε μόνο την μία πλευρά του θέματος, στην προκειμένη περίπτωση τον κύκλο του χρήματος, αλλά να βλέπουμε το θέμα σφαιρικά με διάθεση για κριτική και λογική τεκμηρίωση. Στον συλλογισμό μου δεν προσέθεσα άλλες σημαντικές παραμέτρους όπως ο πληθωρισμός, η ΑΤΑ και άλλα που θα ενίσχυαν το επιχείρημα μου. Δεν θεωρώ ότι χρειάζεται αυτό διότι θα περιέπλεκε τη σκέψη με αναφορές πάνω στην λογική που ισχύει σε εκείνα τα θέματα. Εν κατακλείδι ο 13ος μισθός δεν τονώνει την αγορά, αλλά στην καλύτερη των περιπτώσεων δημιουργεί την ψευδαίσθηση της τόνωσης μέσα από την ανακύκληση του χρήματος.

Πηγή: Πρωτεσίλαος Σταύρου

No comments:

Post a Comment