By Protesilaos Stavrou on January 25, 2012

Πολιτικές τακτικές ενόψει Προεδρικών εκλογών

Πολλά είναι τα θέματα που βρίσκονται στην επικαιρότητα. Όμως παρασκηνιακά τα συλλογικά όργανα των κομμάτων ήδη προσπαθούν να χαράξουν τη πολιτική που θα ακολουθήσουν ενόψει των Προεδρικών εκλογών του 2013.

Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι να αποτυπωθούν λεκτικά αλλά και σχηματικά οι πιθανές επιλογές που έχουν οι τρεις κύριες δυνάμεις που θα διεκδικήσουν την Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Δεν εξετάζω ιδεολογίες, θέσεις, απόψεις, ποιος είναι σωστός και ποιος λάθος. Απλά δείχνω κάποιες πιθανές τακτικές που μπορούν να ακολουθηθούν. Για τη μεθοδολογία να αναφέρω πως θα προηγείται κείμενο που θα συνοδεύεται από τη σχηματική παράσταση του. Για να δείτε την εικόνα θα πρέπει να πατήσετε πάνω της δεξί κλικ (ελπίζω να με συγχωρέσετε για τις κακές καλλιτεχνικές μου ικανότητες).

ΑΚΕΛ:

Ως μοναδικό κυβερνών κόμμα το ΑΚΕΛ βρίσκεται σε μία ιδιαίτερη θέση που μπορεί να αποτελέσει σημαντικό πλεονέκτημα στη διαμόρφωση των εξελίξεων, αλλά ταυτοχρόνως μπορεί να είναι η Αχίλλειος πτέρνα του κόμματος. Το πρώτο δίλημμα που αντιμετωπίζει το ΑΚΕΛ ενόψει εκλογών είναι συμμετοχή ή αποχή από τις εκλογές. Η μη συμμετοχή φέρει υψηλό πολιτικό κόστος καθώς υπονοεί παραδοχή αδυναμίας διακυβέρνησης του τόπου για άλλη μία πενταετία. Αυτό συνεπάγεται εσωτερικές τριβές, που σε ακραίες καταστάσεις δύνανται να προκαλέσουν διάσπαση του κόμματος, ή απόσχιση μερίδας στελεχών. Επίσης η αποχή αφήνει το ΑΚΕΛ σε θέση αδυναμίας μπροστά σε οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις προ και κατά τη διάρκεια των εκλογών. Αυτό μπορεί να κοστίσει πολύ όσον αφορά την επιρροή της πολιτικής ζωής του τόπου, έστω και ως ένα βαθμό.

Η συμμετοχή στις εκλογές είναι ουσιαστικά μονόδρομος, αν μη τι άλλο για τη διατήρησή της εκλογικής βάσης του κόμματος. Τα ισχυρά χαρτιά που μπορεί να προτάξει κινούνται πάνω σε τρεις άξονες (1) Κυπριακό, (2) φυσικό αέριο, (3) Ευρωπαϊκή προεδρία. Για να αποτελούν ισχυρά χαρτιά θα πρέπει να υπάρξουν οι εξής εξελίξεις. Πρώτον το κυπριακό να λυθεί με τον τρόπο που θέλει ο Χριστόφιας, κάτι που θα επαληθεύσει τη ρητορική περί "προέδρου λύσης", ή έστω να μην υποχωρήσει ο Χριστόφιας μπροστά σε οποιεσδήποτε πιέσεις φέρνοντας στο λαό ένα κακό σχέδιο. Δεύτερον να γίνει σωστή επικοινωνιακή πολιτική υπέρ της σημασίας του φυσικού αερίου και της καταλυτικής πολιτικής της κυβέρνησης προς το συμφέρον των Κυπρίων πολιτών. Τρίτον να λάβει τα εύσημα η Κυπριακή Δημοκρατία από τους Ευρωπαίους εταίρους και να μπορέσει να εκμεταλλευτεί τη προεδρία για προώθηση πολικών που ευνοούν τη Κύπρο. Αν υπάρξουν αυτές οι τρεις προϋποθέσεις το ΑΚΕΛ έχει μία ισχυρή βάση πάνω στην οποία μπορεί να χτίσει.

Όμως επειδή το ΑΚΕΛ είναι κυβέρνηση οποιαδήποτε αρνητική εξέλιξη σε κάποιο από αυτά τα θέματα, συν το μεγάλο κεφάλαιο της οικονομίας, θα αντιστρέψουν την ισορροπία των δυνάμεων, μετατρέποντας τα "χαρτιά" αυτά σε "ανίσχυρα" από ισχυρά που θα μπορούσαν να είναι.

Ακολουθεί η σχετική σχηματική παράσταση των επιλογών του ΑΚΕΛ. Παρακαλώ πατήστε κλικ για μεγέθυνση της εικόνας.

ΔΗΣΥ:

Το ΔΗΣΥ ως το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης βρίσκεται σε μία θέση αντιστρόφως ανάλογη του ΑΚΕΛ. Δηλαδή ανάλογα με τις εξελίξεις οτιδήποτε θα αποτελεί δυνατό χαρτί για το ΑΚΕΛ θα είναι αδύναμο για τον ΔΗΣΥ και αντίστροφα.

Το ΔΗΣΥ πρέπει κι αυτό να απαντήσει στο δίλημμα "συμμετοχή ή αποχή" από τις εκλογές. Δεδομένης της πρόθεσης του προέδρου του Νίκου Αναστασιάδη για υποβολή υποψηφιότητας ουσιαστικά έχει ήδη λάβει την απόφαση του υπέρ της συμμετοχής. Η αποχή θα είχε τεράστιο πολιτικό κόστος, καθώς θα έδινε τέλος στη δυναμική που έχει αναπτύξει ο ΔΗΣΥ από τις ευρωεκλογές και εντεύθεν, ενώ θα ετίθετο υπό σοβαρή αμφισβήτηση η ηγεσία του κόμματος και η εν γένει πολιτική της.

Τα ισχυρά χαρτιά του ΔΗΣΥ μπορεί να είναι τέσσερα: (1) Κυπριακό, (2) οικονομία, (3) θετική ψυχολογία, (4) φυσικό αέριο. Αναφορικά με το Κυπριακό σε περίπτωση που δεν θα υπάρξει λύση, ο ΔΗΣΥ θα προωθήσει τη πρόταση χαλαρής ομοσπονδίας με ισχυρές συνιστώσες πολιτείες, ως ρεαλιστική και ωφέλιμη για την Ε/Κ πλευρά. Επίσης θα εκμεταλλευτεί αναλόγως τους όποιους χειρισμούς Χριστόφια σε περίπτωση μη λύσης ή ανεπιθύμητων εξελίξεων στις διαπραγματεύσεις. Τέλος θα χρησιμοποιήσει κατά κόρον τη φιλο-δυτική, φιλο-ευρωπαϊκή ρητορική με αναφορές στο Συνεταιρισμό για την Ειρήνη, το ΝΑΤΟ και τον ρόλο της ΕΕ στη περιοχή αλλά και ως προς το Κυπριακό.

Στην οικονομία ο ΔΗΣΥ θα προβάλλει το πρόσωπο του εκσυγχρονισμού, του "κοινωνικού φιλελευθερισμού" που θέλει παρεμβατικό κράτος με συμμετοχή "στρατηγικών επενδυτών". Επίσης θα ετοιμάσει πρόγραμμα με δέσμη μέτρων προς τόνωση της ανάπτυξης, της επιχειρηματικότητας και της απασχόλησης.

Στο τομέα της ψυχολογίας ο ΔΗΣΥ έχει σίγουρα το πάνω χέρι. Προέρχεται από νίκες στις ευρωεκλογές, τις βουλευτικές αλλά και τις εκλογές τοπικής αυτοδιοίκησης, ενώ δείχνει να έχει ενοποιήσει μεγάλο μέρος της ευρύτερης δεξιάς ενάντια στο "κομμουνιστή" πρόεδρο. Άλλωστε το ψηφοδέλτιο του ΔΗΣΥ στις πρόσφατες βουλευτικές εκλογές θύμιζε "μπουφέ", με γεύσεις για κάθε γούστο.

Στο θέμα του φυσικού αερίου ο ΔΗΣΥ θα προτάξει τον παράγοντα Δύση και τον παράγοντα "κοινωνικός φιλελευθερισμός".

Ακολουθεί η σχετική σχηματική παράσταση των επιλογών του ΔΗΣΥ. Παρακαλώ πατήστε κλικ για μεγέθυνση της εικόνας.

Τρίτος πόλος:

Εδώ τα πράγματα παραμένουν αρκετά ρευστά. Υπάρχουν αρκετές διαφορές αλλά και πολλά σημεία σύγκλησης μεταξύ των εμπλεκομένων δυνάμεων. Οι συμμετέχοντες σε ένα τρίτο πόλο μάλλον θα είναι το ΔΗΚΟ, η ΕΔΕΚ, το ΕΥΡΩΚΟ και ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος με τους "δικούς του". Φυσικά οι συμμαχίες ή και λυκοφιλίες θα εξαρτηθούν από τις εξελίξεις σε κυπριακό, οικονομία, φυσικό αέριο, αλλά και σε επίπεδο πολιτικό κερδοσκοπιών.

Αν υποθέσουμε ότι ο τρίτος πόλος τελικά θα εμπεριέχει τις προαναφερθείσες δυνάμεις ερχόμαστε στο δίλημμα "συμμετοχή ή μη". Εδώ τα πράγματα δεν είναι τόσο ξεκάθαρα υπέρ της μίας ή της άλλης επιλογής, λόγω των εσωτερικών διαφοροποιήσεων που υπάρχουν στο χώρο αυτό και τις πιθανές συγκρουόμενες σκοπιμότητες. Σίγουρα όμως η μη συμμετοχή θα έχει ως αποτέλεσμα την κατάρρευση της ρητορικής περί επανατοποθέτησης του Κυπριακού, "ευρωπαϊκής λύσης" κτλ. Επίσης θα υπάρξουν απώλειες ψήφων προς τον διπολισμό, κάτι που σίγουρα δεν θέλει κανένα κόμμα. Ενώ τα κόμματα του κέντρου που κεφαλαιοποιούν μέσα από τις συγκυβερνήσεις, θα χάσουν τόσο τη δυνατότητα αποτελεσματικής διαπραγματεύσεις όσο και το υφιστάμενο status quo των προνομίων που έχουν.

Άρα κι εδώ οι πιθανότητες συμμετοχής είναι υψηλότερες. Σε περίπτωση που ισχύει αυτό, ο τρίτος πόλος έχει τα εξής ισχυρά χαρτιά: (1) Κυπριακό, (2) οικονομία, (3) ψυχολογία. Στο Κυπριακό θα μπει μπροστά το αίτημα της επανατοποθέτησης του θέματος, στη "σωστή του βάση", μία θέση που θα έχει μία σαφώς εθνική χροιά και θα συμπεριλαμβάνει αιτήματα για μηδενικές υποχωρήσεις, επαναδιαπραγμάτευση του θέματος των προσφύγων, και διεκδικητική πολιτική.

Στην οικονομία τα κύρια ζητήματα που θα αναφέρουν είναι η προάσπιση του κοινωνικού/παρεμβατικού κράτους και η συνέχιση της μεικτής οικονομίας ως έχει σήμερα. Προς αυτό θα στηριχθούν προνομιούχοι και συντεχνίες, ενώ θα υπάρχουν και αιτήματα για αύξηση παροχών.

Στο θέμα της ψυχολογίας θα προωθηθεί η πατριωτική εικόνα, με έντονη τη διάσταση "Ελλάδα"/"Ορθοδοξία". Ενώ θα παρουσιαστεί η εν γένει πολιτική, ως η μέση γραμμή της συναίνεσης και της κοινωνικής συμφιλίωσης, μακριά από τις "ακρότητες των δύο πόλων".

Στα αδύναμα χαρτιά του τρίτου πόλου συγκαταλέγονται η έλλειψη ηγεσίας, η αδιευκρίνιστη γραμμή πάνω στην οικονομία, τα πιθανά αντικρουόμενα πολιτικά συμφέροντα αλλά ακόμα και οι "ιδεαλιστικές"/"μπερδεμένες" θέσεις πάνω στο Κυπριακό.

Ακολουθεί η σχετική σχηματική παράσταση των επιλογών του τρίτου πόλου. Παρακαλώ πατήστε κλικ για μεγέθυνση της εικόνας.

Συμπέρασμα:

Πολλά θα εξαρτηθούν από τις εξελίξεις στα μεγάλα θέματα που αφορούν τη Κύπρο αυτή τη περίοδο και θα συνεχίσουν να έχουν πρωτεύοντα ρόλο τουλάχιστον ως τις εκλογές του 2013. Πάντως το σίγουρο είναι πως τα πράγματα παραμένουν ρευστά και οι παράμετροι είναι πολλές. Τα πιο πάνω στοιχεία παρουσιάστηκαν ξεχωριστά αλλά στη πραγματικότητα αλληλοεπηρεάζονται και συσχετίζονται. Ο πραγματικός κόσμος είναι σαφώς πιο σύνθετος από τις τρεις σχηματικές παραστάσεις που συμπεριέλαβα. Παρόλα αυτά θεωρώ πως αυτές μας βοηθούν να καταλάβουμε κάποιες από τις βασικές παραμέτρους των διαπραγματεύσεων και σχεδιασμών που θα λάβουν χώρα πριν και κατά τη διάρκεια των προεδρικών εκλογών.

Πηγή: Πρωτεσίλαος Σταύρου ~ Ελληνική Αρθρογραφία

By Protesilaos Stavrou on January 15, 2012

Σχετικά με την υποβάθμιση της Κύπρου από την Standard & Poors

Η Standard & Poor' υποβάθμισε εννέα χώρες της ευρωζώνης στις 13 Ιανουαρίου, 2012. Εικόνα: CBC
Στις 13 Ιανουαρίου ο οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης, Standard & Poors, δημοσίευσε την τελευταία του έκθεση στην οποία υποβαθμίζει συνολικά εννέα χώρες της ευρωζώνης, μεταξύ των οποίων και τη Γαλλία, τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του ευρώ. Οι πρώτες αντιδράσεις τόσο από Ευρωπαίους αξιωματούχους όσο και από τους εν Κύπρο κυβερνώντες και αντιπολιτεύοντες επικεντρώθηκαν όχι στην ουσία της απόφασης αλλά στη χρονική στιγμή που αυτή επιλέχθηκε, προσπαθώντας να προσάψουν δόλο στην εν λόγο υποβάθμιση. Προς αυτή τη κατεύθυνση κινήθηκαν τόσο οι δηλώσεις του Προέδρου της Δημοκρατίας, Δημήτρη Χριστόφια όσο και του Υπουργού Οικονομικών, Κίκη Καζαμία. Για να μπορέσουμε εμείς ως πολίτες να κατανοήσουμε εάν όντως έχουν δίκαιο οι πολιτικοί ηγέτες πρέπει πρώτα να λάβουμε υπ' όψη κάποιες παραμέτρους που είναι ζωτικής σημασίας για το συγκεκριμένο θέμα.

Το πρώτο στοιχείο είναι πως οι τρεις μεγάλοι οίκοι αξιολόγησης, ήτοι Standard & Poors, Moody's, Fitch έπαιξαν ένα σκοτεινό ρόλο στη διόγκωση της φούσκας των ακινήτων στις ΗΠΑ, στα πρώτα χρόνια του 2000 έως το 2008 που κατέρρευσε η Wall Street. Οι οίκοι αυτοί αξιολογούσαν με "άριστα" (ΑΑΑ) διάφορα χρηματιστηριακά προϊόντα, τα γνωστά παράγωγα, όπως εκείνα τα διαβόητα CDO (Collateralized Debt Obligations) της Lehman Brothers που στην πραγματικότητα δεν είχαν αντίστοιχη πραγματική αξία. Τα παράγωγα αυτά ήταν/είναι προϊόντα χρηματοπιστωτικής μηχανικής, τουτέστιν σύνθετων μαθηματικών, που έχουν ως σκοπό την μείωση του κινδύνου, του ρίσκου που υπάρχει σε κάθε επένδυση. Στη πραγματικότητα τα παράγωγα αυτά δεν μειώνουν τον κίνδυνο απλώς τον αποκρύπτουν μέσα στη πολύπλοκη σύνθεση τους. Όταν λοιπόν κάτι πάει λάθος και αυτά τα παράγωγα κληθούν να αποπληρωθούν αποδεικνύεται πως δεν παρείχαν καμία προστασία, πως ήταν "τοξικά". Όλα αυτά τα τοξικά απόβλητα οι οίκοι αξιολόγησης τα θεωρούσαν υγιή, ωφέλημα και πολύ χρήσιμα, σπρώχνοντας τους επενδυτές κατά χιλιάδες στην αγορά τους. Όταν έσκασε η φούσκα των ακινήτων και τα παράγωγα της Wall Street αποδείχτηκαν σκουπιδόχαρτα ξεκίνησε η κρίση που ζούμε σήμερα. Ως εδώ λοιπόν μπορούμε να αντιληφθούμε πως οι οίκοι αξιολόγησης αποτελούν όργανα του εγκλήματος της χρηματιστηριακής κερδοσκοπίας (βέβαια υπάρχουν και άλλοι σημαντικότεροι παράγοντες που προκάλεσαν την κρίση, που όμως δεν αποτελούν αντικείμενο του παρόντος κειμένου).

Το δεύτερο στοιχείο που πρέπει να έχουμε κατά νου, είναι πως η επιρροή των οίκων αξιολόγησης δεν έχει προκύψει μέσα από τις φυσικές διαδικασίες της ελεύθερης αγοράς. Οι οίκοι είναι ολιγοπώλιο εξουσίας το οποίο αποτελεί αποκλειστικό κατασκεύασμα κρατών και κεντρικών τραπεζών. Ως παράδειγμα να αναφέρω πως η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ο θεσμός που εκδίδει το Ευρώ και καθορίζει τη νομισματική πολιτική στην Ευρωζώνη, θεωρούσε τις εκθέσεις των οίκων αξιολόγησης ως ένα από τα βασικότερα κριτήρια για την άσκηση του εποπτικού ρόλου των κεντρικών τραπεζών επί των ιδιωτικών τραπεζών. Δηλαδή αντί να αξιολογεί η ίδια η ΕΚΤ σε συνεργασία με τις εθνικές κεντρικές τράπεζες τις ευρωπαϊκές τράπεζες με άμεσο τρόπο, έδινε το δικαίωμα (και την εξουσία) σε ιδιωτικές εταιρίες, τους οίκους αξιολόγησης, να καθορίσουν ή διαμορφώσουν κρατικές πολιτικές. Είναι σαν το Υπουργείο Αμύνης να θεωρεί την έκθεση μίας εταιρίας όπλων ως βασικό κριτήριο για τη θωράκιση της άμυνας. Όπως καταλαβαίνεται αυτό το πράγμα είναι απαράδεκτο και επειδή έγινε συστηματικά από όλους τους μεγάλους παράγοντες της υφηλίου επί σειρά δεκαετιών, φτάσαμε στο σημείο σήμερα, να φοβάται όλος κόσμος την έκθεση ενός οίκου. Συνεπώς εδώ έχουν ευθύνη οι κυβερνώντες που τάιζαν ενσυνειδήτως το θηρίο της κερδοσκοπίας.

Τρίτο στοιχείο είναι πως μετά την κρίση που ξέσπασε το 2008, στέλνοντας στο καλάθι των αχρήστων τόσο τις εκθέσεις αξιολόγησης όσο και τις θεωρίες των διάφορων σοφών/"γκουρού" της οικονομίας, οι οίκοι αξιολόγησης έχουν χάσει την επιρροή που είχαν καθώς πλέον οι επενδυτές δεν τους εμπιστεύονται. Η μελέτη της ιστορίας της κρίσης από το 2008 μέχρι σήμερα μας δείχνει το εξής όσον αφορά τις εκθέσεις των οίκων αυτών: ότι είναι όλες "μετά Χριστόν προφητείες". Δηλαδή πρώτα οι αγορές έχουν αποσυρθεί από κάποια επένδυση και ύστερα έρχεται η έκθεση να επικυρώσει αυτό που ήταν ήδη γνωστό. Ας το φέρουμε αυτό στα μέτρα της Κύπρου. Η χώρα έχει ουσιαστικά χάσει τη δυνατότητα δανεισμού από τις διεθνής αγορές εδώ και πάρα πολλούς μήνες. Για να δανειζόταν η Κύπρος θα έπρεπε να πληρώσει επιτόκια πάνω από 10% κάτι που είναι αδύνατο διότι πολύ απλά δεν ξεχρεώνεται τέτοιο δάνειο. Ο λόγος που δεν μπήκε η Κύπρος σε μηχανισμό στήριξης (όχι ακόμα τουλάχιστον) είναι πως κατάφερε η κυβέρνηση να δανειστεί από την εγχώρια αγορά (οδηγώντας τα εσωτερικά επιτόκια σε νέα ύψη, μειώνοντας τη ρευστότητα) και εν συνεχεία να εξασφαλίσει το δάνειο των €2.5 δις από τη Ρωσία που θα καλύψει τις ανάγκες ως το τέλος του χρόνου. Στη πράξη τα κρατικά ομόλογα της Κύπρου έχουν ήδη πάρει αρνητικότατη αξιολόγηση από τις αγορές κάτι που αντανακλάται στα υψηλά επιτόκια. Με την πρόσφατη υποβάθμιση της Standard & Poor's ουσιαστικά δεν αλλάζουν πολλά, καθώς είχαμε ήδη πιάσει πάτο. Άρα ας είναι και οι αντιδράσεις ανάλογες στις επιπτώσεις των οίκων υπό τις παρούσες συνθήκες.

Έχοντας αυτά τα τρία δεδομένα ως πυξίδα μπορούμε να σχολιάσουμε τις αντιδράσεις των πολιτικών σε Κύπρο και Ευρώπη. Όσον αφορά την Ευρώπη, θεωρώ πως οι προσπάθειες των αξιωματούχων της ΕΕ να ρίξουν τις ευθύνες της κρίσης στους οίκους αξιολόγησης είναι αντιπερισπασμός, καλλιέργεια φαντασμάτων και στρουθοκαμηλισμός. Τη στιγμή που όλοι οι αντικειμενικά σκεπτόμενοι γνωρίζουν πως η κρίση της ευρωζώνης πηγάζει από τις παθογένειες του ευρω-οικοδομήματος και του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος, ο κάθε Ευρωπαίος επίτροπος που προσπαθεί να ρίξει το φταίξιμο στους "άλλους" αποτελεί μέρος του προβλήματος καθώς δεν ψάχνει να βρει λύσεις σε αυτά που πραγματικά έχουν σημασία. Αντιστοίχως όταν ο Υπουργός Οικονομικών Κίκης Καζαμίας, διαρρηγνύει τα ιμάτια του του για τις "συνωμοσίες" και "σκοπιμότητες" που "αδικούν" τη Κύπρο, στην ουσία μας λέει πως αρνείται να δει τα διαρθρωτικά προβλήματα της κυπριακής οικονομίας. Σίγουρα η Κύπρος είναι πολύ μικρή για να επηρεάσει καταστάσεις και σίγουρα υπάρχει κερδοσκοπία παντού. Αλλά η κερδοσκοπία μπορεί να πλήξει μόνο μία νοσούσα οικονομία, όπως οι ύαινες μπορούν να επιτεθούν μόνο σε ένα άρρωστο λιοντάρι, πόσο μάλλον σε ένα άρρωστο περιστέρι...

Πηγή: Πρωτεσίλαος Σταύρου

By Protesilaos Stavrou on January 08, 2012

Το PSI είναι εις βάρος της Ελλάδας αλλά και της Ευρώπης

Οι διαπραγματεύσεις για την αναδιάρθρωση του Ελληνικού δημοσίου χρέους συνεχίζονται υπό το πρόγραμμα της συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα, το γνωστό πλέον PSI (Private Sector Involvement). Το PSI προβλέπει την διαπραγμάτευση μεταξύ του Ελληνικού δημοσίου και των ιδιωτών πιστωτών του (τράπεζες) με σκοπό την επίτευξη συμφωνίας για "εθελοντικό" κούρεμα της τάξης του 50%, που θα γίνει μέσα από την ανταλλαγή ληξιπρόθεσμων ομολόγων με νέα ομόλογα χαμηλότερης αξίας και διάρκειας αποπληρωμής 15-30 χρόνια. Η επιτυχής κατάληξη των διαπραγματεύσεων αποτελεί προϋπόθεση για την υπογραφή της νέας δανειακής σύμβασης μεταξύ Ελλάδας-Τρόικας (ΕΕ - ΔΝΤ - ΕΚΤ) που προβλέπει τη χορήγηση νέου δανείου ύψους 130 δις ευρώ. Σε περίπτωση που το PSI αποτύχει τότε η Ελλάδα οδεύει με μαθηματική ακρίβεια σε ανεξέλεγκτη χρεοκοπία μέσα στο μήνα Μάρτιο όπου εκτιμάται ότι εξαντλούνται τα διαθέσιμα χρήματα από τα (υπερχρεωμένα) ταμεία του κράτους.

Η αναδιάρθρωση του Ελληνικού δημοσίου χρέους είναι κατά γενική ομολογία αναγκαία για να καταστεί το χρέος ξανά βιώσιμο και το PSI θεωρείται ως η οδός μέσα από την οποία αυτό μπορεί να επιτευχθεί, καθώς εκτιμάται πως μπορεί η συμφωνία που θα προκύψει να μειώνει το ύψος του χρέους κατά 60 ποσοστιαίες μονάδες φέρνοντας το από το περίπου 180% του ΑΕΠ στο 120% έως το 2020. Προσωπικά έχω εκφράσει επανειλημμένα την αντίθεση μου τόσο στη συγκεκριμένη λογιστική του ύψους του χρέους όσο και στη μέθοδο του PSI καθώς θεωρώ ότι είναι εις βάρος τόσο της Ελλάδας όσο και της Ευρωπαϊκής Ένωσης / Ευρωζώνης.

Ο πρώτος λόγος που το PSI δημιουργεί περισσότερα προβλήματα από όσα ευελπιστεί να λύσει είναι πως εισάγει στην αγορά την έννοια της "εθελοντικής" αναδιάρθρωσης χρέους. Υπό κανονικές συνθήκες η αναδιάρθρωση χρέους ενός κράτους θεωρείται από τους κανόνες που έχουν δημιουργηθεί μέσα στην αγορά, ως πιστωτικό γεγονός, ήτοι ως ένα συμβάν που ενεργοποιεί την αποπληρωμή των ασφάλιστρων κινδύνου - είναι τα γνωστά CDS (Credit Default Swaps). Με την εισαγωγή του όρου "εθελοντικό κούρεμα", δηλαδή εγώ ως πιστωτής χάνω λεφτά από τη καλή μου τη καρδία, ναι μεν επιτυγχάνεται η αναδιάρθρωση του χρέους χωρίς την ενεργοποίηση των CDS που θα έδινε άλλη διάσταση στο θέμα, αλλά από την άλλη διαστρεβλώνονται οι κανόνες της αγοράς, οι όροι με τους οποίους οι επενδυτές αξιολογούσαν το ύψος του κινδύνου χρεοκοπίας μίας χώρας. Στην πράξη αυτό σημαίνει πως κανείς πλέον δεν μπορεί να είναι σίγουρος ότι η ίδια συνταγή δε θα εφαρμοστεί και σε άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ, παρά τις διαβεβαιώσεις των Ευρωπαίων ηγετών πως κάτι τέτοιο αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα, με αποτέλεσμα τα επιτόκια να είναι υψηλότερα και οι όροι δυσμενέστεροι.

Δεύτερον η αναδιάρθρωση του χρέους αφορά μόνο το κομμάτι εκείνο που κατέχουν οι ιδιώτες πιστωτές. Δεν συμπεριλαμβάνονται δηλαδή τα δάνεια της ΕΕ, του ΔΝΤ και οι αγορές ομολόγων από το Ευρωσύστημα. Από μόνο του αυτό δεν είναι απαραίτητα προβληματικό. Εάν όμως συνυπολογίσουμε τους κανόνες κεφαλαιακής επάρκειας που αποφασίστηκαν στη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Οκτώβριο και τις πρόσφατες ενέσεις ρευστότητας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας διαπιστώνουμε τα εξής: (1) οι τράπεζες καλούνται να αυξήσουν τα κεφάλαια τους ενώ ταυτόχρονα είναι υποχρεωμένες να χάσουν λεφτά, (2) οι νέοι κανόνες κεφαλαιακής επάρκειας σε συνδυασμό με την ανεξάντλητη παροχή ρευστότητας από την ΕΚΤ στην πράξη αναγκάζουν τις τράπεζες να μη δανείζουν στην αγορά αλλά να αγοράζουν ομόλογα κρατών, κάτι που δυσχεραίνει τη κατάσταση στην πραγματική οικονομία, (3) οι τράπεζες είναι υποχρεωμένες να αγοράζουν ομόλογα κρατών, έχοντας στο πίσω μέρος του μυαλού τους την επανάληψη ενός σεναρίου PSI, κάτι που τους δίνει το κίνητρο είτε να κερδοσκοπήσουν ποντάροντας σε εξωτικά παράγωγα, είτε να αγοράσουν ομόλογα πιο αξιόπιστων κρατών όπως της Γερμανίας κάτι δυσκολεύει άλλες χώρες που έχουν ανάγκη από ρευστό. Με λίγα λόγια δημιουργούνται διεστραμμένα κίνητρα, ενώ κεφάλαια τα οποία θα έπρεπε να δίνονται στην πραγματική οικονομία για ανάπτυξη των επιχειρήσεων και τόνωση της απασχόλησης, καταλήγουν σε "επενδύσεις" πάνω σε χρηματιστηριακά παράγωγα ή κρατικά ομόλογα που ανακυκλώνουν μία ψευδεπίγραφη ευημερία, πριν την ολική κατάρρευση.

Τρίτον καλείται η Ελλάδα από θέση αδυναμίας να διαπραγματευτεί με τους πιστωτές της υπό την πίεση της επίτευξης συμφωνίας πάση θυσία, στερούμενη τη δυνατότητα άσκησης του κυριαρχικού δικαιώματος της για αναγκαστική αναδιάρθρωση του χρέους της. Στην ουσία δηλαδή η Ελλάδα βρίσκεται με το μαχαίρι στο λαιμό μπροστά σε ακραίες καταστάσεις, με αποτέλεσμα να φέρονται οι κρατούντες διατεθειμένοι να υπογράψουν συμφωνία η οποία αλλάζει το νομικό υπόβαθρο του χρέους μεταθέτοντας το στο Αγγλικό Δίκαιο κάτι που θα έχει αρνητικότατες νομικές προεκτάσεις για τις μελλοντικές επιλογές της χώρας. Συμφωνίες που υπογράφονται υπό πίεση και ισχύουν στο επέκεινα είναι κατά μεγάλη πιθανότητα επαχθείς και απεχθείς.

"Να εγκαταλειφθεί το PSI" τόνισε σε πρόσφατες δηλώσεις του ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου, κ. Αθανάσιος Ορφανίδης και αντ' αυτού να χορηγηθούν στην Ελλάδα χαμηλότοκα 30ετή δάνεια από τα υπόλοιπα κράτη-μέλη. Με βάση τα όσα προανέφερα συμφωνώ απολύτως με τον κύριο Ορφανίδη, καθώς θεωρώ το PSI ως ένα πρόγραμμα που εξυπηρετεί μόνο τις κομματικές-εκλογικές σκοπιμότητες Μέρκελ-Σαρκοζί, δυσχεραίνοντας τα πράγματα τόσο στην Ελλάδα όσο και στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή οικονομία. Ακόμα κι αν οι διαπραγματεύσεις του PSI ολοκληρωθούν με ευνοϊκούς όρους για την Ελλάδα (κάτι που δεν θα γίνει), η κατάσταση θα συνεχίσει να είναι πολύ δύσκολη, με το χρέος να παραμένει μη βιώσιμο, τις τράπεζες να συνεχίζουν να μη δανείζουν και τις αγορές να παραμένουν επιφυλακτικές για το μέλλον, θέτοντας εμπόδια στις προσπάθειες για έξοδο από την κρίση.

Πηγή: Πρωτεσίλαος Σταύρου

By Protesilaos Stavrou on January 03, 2012

Είναι η λαθρομετανάστευση αιτία ανεργίας στη Κύπρο;

Είναι αλήθεια ότι η λαθρομετανάστευση ευθύνεται για την ανεργία;
Κοινοβουλευτικοί και εξωκοινοβουλετικοί παράγοντες έχουν κατά καιρούς αναφερθεί στο μεγάλο ζήτημα της λαθρομετανάστευσης, ισχυριζόμενοι πως αυτή είναι ένα από τα βασικά αίτια της ανεργίας στη Κύπρο. Ορισμένοι μάλιστα, χτίζουν τις πολιτικές τους καριέρες με συνθήματα του τύπου "1 λαθρομετανάστης = 1 ντόπιος άνεργος". Χωρίς καμία δόση πολιτικής σκοπιμότητας, θεωρώ πως είναι ορθό να αναλύσουμε τα δεδομένα που διαθέτουμε, απλά και μόνο για να μπουν τα πράγματα στη θέση τους και κυρίως για να υπογραμμίσω πως πάντα πρέπει να έχουμε μία αίσθηση αναλογίας για οτιδήποτε κάνουμε, τόσο οι πολιτικοί όσο και οι πολίτες.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat η εποχιακά διορθωμένη ανεργία στη Κύπρο είναι 8,2%, που είναι αρκετά χαμηλότερο από το 9.8% που είναι ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το αντίστοιχο 10.3% της Ευρωζώνης. Επίσης έχουμε την τελευταία έκθεση (2010) της Στατιστικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας η οποία μας λέει εν ολίγοις τα εξής ενδιαφέροντα στοιχεία, που θα μας βοηθήσουν να εξάγουμε κάποια χρήσιμα συμπεράσματα:
  • Το εργατικό δυναμικό στη Κύπρο είναι περίπου 400.000, άρα οι άνεργοι είναι περίπου 32.000.
  • Το 90.7% των εργαζομένων εργάζονται σε πλήρη απασχόληση (full time).
  • Εξ αυτών 3.9% βρίσκεται στη γεωργία, 21.5% στη βιομηχανία και 74.6% στις υπηρεσίες.
  • Η ανεργία κατά διάρκεια μικρότερη από έξι μήνες είναι 57.1%, από 6-11 μήνες είναι 22.5% και από 12 και πάνω 20.4%
  • Η ανεργία στους νέους 15-24 ετών είναι η μεγαλύτερη με ποσοστό 14.5% του εργατικού δυναμικού των ηλικιών αυτών
Αυτά τα στοιχεία μπορούν συνοπτικά να αναγνωστούν με τον ακόλουθο τρόπο:

  • Η ανεργία στη Κύπρο είναι λιγότερο έντονο πρόβλημα σε σχέση με αυτό που βιώνουν άλλες Ευρωπαϊκές χώρες και κράτη-μέλη του Ευρώ.
  • Η ανεργία είναι σίγουρα πολύ υψηλότερη στον τομέα των υπηρεσιών από ότι στο τομέα της γεωργίας και της βιομηχανίας μαζί λόγω μεγέθους και μόνο.
  • Η ανεργία στους νέους είναι υψηλότερη από ότι στις υπόλοιπες ηλικιακές βαθμίδες κάτι που είναι απόλυτα φυσιολογικό αν συνυπολογίσουμε πως οι περισσότεροι νέοι μόλις μπουν στην αγορά εργασίας χρειάζονται κάποιο χρόνο για να βρουν αυτό που ψάχνουν. Αυτό άλλωστε το δείχνει και το στοιχείο ότι η περίοδος ανεργίας για περιόδους μικρότερες των έξι μηνών είναι 57.1% του συνόλου της ανεργίας, ενώ για περίοδο σχεδόν ενός χρόνου είναι 22.5%. Με άλλα λόγια η μακροχρόνια άνεργοι είναι πάρα πολύ λίγοι.
Με αυτά κατά νου μπορούμε να εισέλθουμε στον αρχικό συλλογισμό για να εντοπίσουμε αν όντως υπάρχει σχέση μεταξύ της ανεργίας στη Κύπρο και του φαινομένου της λαθρομετανάστευσης κι αν ναι σε ποιο βαθμό.

Πρώτον οι λαθρομετανάστες είναι στη συντριπτική τους πλειοψηφία κατάλληλοι μόνο για χειρωνακτικές εργασίες. Οι λόγοι είναι δύο: (1) είτε είναι ανειδίκευτοι γιατί προέρχονται από πάμπτωχες χώρες, (2) είτε το γεγονός πως δεν έχουν τα απαιτούμενα έγγραφα δεν τους δίνει τη δυνατότητα να εργαστούν στον μεγάλο τομέα των υπηρεσιών για ποικίλους λόγους. Άρα οι λαθρομετανάστες είναι στην ουσία κατάλληλοι για χειρωνακτικές εργασίες, που σημαίνει στη πράξη ότι οι πλείστοι εξ αυτών θα απορροφηθούν στον τομέα της γεωργίας που είναι με διαφορά ο μικρότερος τομέας της Κυπριακής οικονομίας (3.9%).

Δεύτερον η ανεργία που υπάρχει στη Κύπρο είναι ως ένα σημαντικό βαθμό "δομική ανεργία". Δηλαδή οι ικανότητες και γνώσεις του εργατικού δυναμικού δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες/δυνατότητες απορρόφησης της οικονομίας. Οι κύριοι λόγοι που οδηγούν σε αυτό το φαινόμενο είναι κατά την ταπεινή μου άποψη δύο: (1) ο επαγγελματικός προσανατολισμός στην παιδεία δεν είναι σωστός για πολλούς και διάφορους λόγους με αποτέλεσμα πολλοί να ειδικεύονται σε επαγγέλματα τα οποία είναι ήδη "κορεσμένα" π.χ. δικηγόροι, δάσκαλοι, (2) οι κακές πολιτικές του κράτους από ιδρύσεως της Κυπριακής Δημοκρατίας μέχρι σήμερα όσων αφορά τα προνόμια των κυβερνητικών υπαλλήλων έχουν δημιουργήσει διεστραμμένα κίνητρα που με τη σειρά τους έχουν δύο πολύ σημαντικές συνέπειες πάνω στην οικονομία, καθώς α) η επιχειρηματικότητα μειώνεται γιατί προτιμούν τα σίγουρα του δημοσίου από τα αβέβαια της αγοράς, β) η δομική ανεργία αυξάνεται καθώς το δημόσιο δεν μπορεί να τους προσλάβει όλους.

Τρίτον η ανταγωνιστικότητα του ιδιωτικού τομέα στη Κύπρο τίθεται υπό αμφισβήτηση αν εξαιρέσουμε συγκεκριμένες υπηρεσίες, για διάφορους λόγους μεταξύ των οποίων και τα διεστραμμένα κίνητρα που αναφέρθηκαν προηγουμένως. Το αποτέλεσμα αυτού είναι πως δεν αναπτύσσεται ο ιδιωτικός τομέας με τον ρυθμό που θα μπορούσε κάτι που μεταφράζεται σε λιγότερες θέσεις εργασίας από αυτές που δύναται να έχει η Κυπριακή οικονομία.

Τέταρτον εφόσον οι λαθρομετανάστες εργάζονται κυρίως στο τομέα της γεωργίας είναι σωστό να αναλογιστούμε το κόστος του παραγόμενου ντόπιου γεωργικού προϊόντος, δεδομένης της έλλειψης μεγάλων γεωργικών μονάδων με υπερσύγχρονα μέσα παραγωγής, ως και τον ανταγωνισμό που προέρχεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία με την Κοινή Αγροτική Πολιτική της, με τον τρόπο που αυτή είναι δομημένη, ευνοεί συγκεκριμένες ομάδες στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Κάποιος επηρεαζόμενος από την Μαρξιανή αντίληψη της εκμετάλλευσης και της υπεραξίας θα μπορούσε να ισχυριστεί πως οι γεωργοί απορροφούν την μερίδα του λέοντος της υπεραξίας της γεωργικής παραγωγής από την εκμετάλλευση των λαθρομεταναστών. Αυτό το συμπέρασμα, αν και μπορεί να εμπεριέχει μία δόση αλήθειας είναι παραπλανητικό, καθώς είναι μονοδιάστατο. Η άλλη πλευρά του θέματος μας λέει ότι για να μπορεί ο Κύπριος γεωργός να ανταγωνιστεί στο Ευρωπαϊκό στερέωμα με βάση τα τωρινά δεδομένα, χρειάζεται φτηνά εργατικά χέρια, ειδάλλως τα προϊόντα θα είναι αισθητά ακριβότερα από τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά με συνέπεια να μην τα προτιμά μία σημαντική μερίδα των καταναλωτών. Αυτό με λίγα λόγια σημαίνει έξοδος από το επάγγελμα.

Με βάση όλα τα προαναφερθέντα θεωρώ πως η άποψη που θεωρεί τη λαθρομετανάστευση ως μία εκ των βασικών αιτιών της ανεργίας, είναι αβάσιμη και αποτελεί προπαγάνδα του χειρίστου είδους. Δεν εξετάζω την ηθική πλευρά του θέματος αν είναι σωστό ή όχι, ούτε την ανθρωπιστική πλευρά που μας δείχνει πως οι περισσότεροι από τους λαθρομετανάστες προέρχονται είτε από χώρες που είναι σε εμπόλεμη κατάσταση όπως το Αφγανιστάν, είτε από χώρες που υπάρχει πείνα όπως η Σομαλία που είναι σε κατάσταση σοβαρότατης ανθρωπιστικής κρίσης ένεκα του λιμού. Σκοπός του παρόντος άρθρου ήταν η αποδόμηση της ανεύθυνης, αβάσιμης και φτηνής ρητορικής που ακούμε κατά καιρούς από διάφορους παράγοντες. Η ανεργία στη Κύπρο δεν οφείλετε στη λαθρομετανάστευση κι όσοι προσπαθούν να χτίσουν τη καριέρα τους πάνω σε αυτό το επιχείρημα είτε είναι ανίδεοι είτε είναι επικίνδυνα λαϊκιστές.

Εν κατακλείδι να πω πως είναι καλό πάντοτε να έχουμε μία αίσθηση αναλογίας για ότι λέμε και ότι κάνουμε. Εάν οι αντιδράσεις μας είναι δυσανάλογες του μεγέθους ενός θέματος τότε πολύ φοβάμαι πως θα βρισκόμαστε μακριά από την πραγματικότητα με ότι αυτό συνεπάγεται.

Πηγή: Πρωτεσίλαος Σταύρου